Achtergrond en actualiteit — het volledige stappenplan staat in het boek over je bestemming.
Dubbele nationaliteit: wat verandert het voorstel van Paternotte en Mutluer?
Laatst bijgewerkt: 8 november 2026 · 1 wijziging · wijzigingslogboek · 658× gelezen
✓ 15 feiten gecontroleerd op 31 oktober 2026
Klik op een zin of icoontje voor uitleg en bronnen.
Markeringen uit. Via de icoontjes kun je uitleg en bronnen blijven bekijken.
Stand van zaken: 31 oktober 2026. Dit artikel gaat over een wetsvoorstel. De voorgestelde versoepelingen gelden nog niet.
Je woont al jaren buiten Nederland. Je wilt ook de nationaliteit van je woonland, maar je Nederlandse nationaliteit niet verliezen. Of je ontdekt bij een paspoortaanvraag dat je volgens de Nederlandse regels misschien al geen Nederlander meer bent. Voor zulke situaties kan het initiatiefvoorstel van Jan Paternotte en Songül Mutluer veel betekenen. Alleen: een voorstel is nog geen toestemming om alvast van de nieuwe regels uit te gaan.
Het korte antwoord
Het voorstel wil dubbele nationaliteit ruimer mogelijk maken. Het gaat om drie grote veranderingen: geen automatisch verlies bij het vrijwillig aannemen van een andere nationaliteit, geen verlies door langdurig wonen buiten het Koninkrijk en de EU, en een nieuwe mogelijkheid voor bepaalde oud-Nederlanders om hun nationaliteit terug te krijgen. Ook de Nederlandse afstandsplicht bij naturalisatie zou verdwijnen. Lees de voorgestelde wettekst.
Op de controledatum is het voorstel nog niet aangenomen en gelden de huidige verliesregels nog. Wie binnenkort naturaliseert of tegen een documenttermijn aanloopt, kan dus niet op deze wijziging vooruitlopen.
Welk voorstel is dit precies?
Het officiële dossiernummer is 34 632 (R2080). In oudere stukken staan de namen Sjoerdsma en Kuiken; in de recentere behandeling Paternotte en Mutluer. Het gaat om hetzelfde dossier. De titel spreekt van het moderniseren van het nationaliteitsrecht en het opzeggen van een deel van het nationaliteitsverdrag van Straatsburg. Dossier Eerste Kamer.
De behandeling loopt nog in de Tweede Kamer. De officiële agenda vermeldt het plenaire debat als verwacht in week 51 van 2026, de week die op 14 december begint. Dat is een planning, geen vaste ingangsdatum en geen garantie op aanneming. Officiële debatpagina.
Een belangrijke schriftelijke stap was de nota naar aanleiding van het verslag van 22 augustus 2025. Daarin beantwoorden de initiatiefnemers vragen van Kamerleden over onder meer binding met Nederland, integratie en uitvoerbaarheid. Nota, Kamerstuk 34 632, nr. 10.
Eerst moet de Tweede Kamer over het voorstel beslissen; daarna is ook goedkeuring door de Eerste Kamer nodig. Zo verloopt de wetgeving. Het hoofddeel van de voorgestelde wet krijgt vervolgens zijn ingangsdatum via een koninklijk besluit. Er staat dus geen datum waarop jij nu al zeker een beroep kunt doen op de nieuwe mogelijkheden.
Van lezen naar regelen
Wat wordt jouw volgende stap?
Dit artikel geeft je inzicht. Kies je bestemming en bekijk welke gids of welk hoofdstuk je helpt om verder te komen.
Wat zou er veranderen?
1. Nederlander blijven bij een andere nationaliteit
De voorgestelde tekst schrapt het automatische verlies door vrijwillige verkrijging van een andere nationaliteit. Voor Nederlanders die in hun woonland willen naturaliseren, zou daarmee een belangrijke Nederlandse belemmering verdwijnen.
Vrijwillig afstand doen blijft mogelijk. Ook blijft een afzonderlijke bepaling bestaan over verkrijging van de Surinaamse nationaliteit onder de Toescheidingsovereenkomst. De tekst schrapt dus niet iedere denkbare vorm van nationaliteitsverlies.
Dat regelt niet meteen de wet van je woonland. Een Nederlandse wetswijziging verplicht een ander land niet om twee nationaliteiten toe te staan. Je moet dus beide kanten blijven controleren.
2. De dertienjaarsverliesgrond laten vervallen
Het voorstel wil ook af van het verlies dat kan ontstaan bij langdurig verblijf buiten het Koninkrijk en de EU. Dat is een andere regel dan het verlies door naturalisatie: je kunt al twee nationaliteiten hebben en later door langdurig verblijf met deze tweede verliesgrond te maken krijgen.
De initiatiefnemers leggen uit dat zij beide vormen van ongewild verlies willen aanpakken. Gewijzigde toelichting, nr. 7.
3. Een nieuwe optieroute voor oud-Nederlanders
De voorgestelde nieuwe optiemogelijkheid geldt bij verlies op of na 1 april 2003. Intrekkingen op de genoemde gronden van artikel 14, leden 1 tot en met 4, zijn uitgezonderd. Let op het jaartal: in de wettekst staat 2003, niet 2023.
Dit zou geen automatische teruggave zijn. Je moet de optieprocedure doorlopen. Volgens de toelichting hoeft iemand voor deze nieuwe route niet eerst een jaar toelating en hoofdverblijf in het Koninkrijk te hebben. Het openbareordecriterium blijft van belang. Herkrijging via dit voorstel herstelt de nationaliteit niet met terugwerkende kracht. Toelichting op het nieuwe optierecht.
4. Geen Nederlandse afstandsplicht bij naturalisatie
De indieners willen ook de Nederlandse verplichting schrappen om bij naturalisatie de eerdere nationaliteit op te geven. Andere naturalisatievoorwaarden worden daarmee niet afgeschaft. Het voorstel is dus breder dan alleen een uitzondering voor Nederlanders die emigreren. Antwoorden van de initiatiefnemers.
Ook enkele verliesgronden voor minderjarigen worden aangepast. Dat betekent niet dat ieder kind straks vanzelf een Nederlandse nationaliteit krijgt. Een gezin moet per ouder en kind bekijken welke verkrijgings- of verliesregel van toepassing is.
Wat geldt er vandaag voor jou?
Je wilt een andere nationaliteit aannemen
Voor een meerderjarige Nederlander kan vrijwillige verkrijging nu automatisch verlies van het Nederlanderschap betekenen. Dat geldt ook als je in Nederland of in een ander EU-land woont. Een Nederlands paspoort dat nog niet is verlopen, is geen bescherming tegen die verliesgrond. IND: dubbele nationaliteit.
Er zijn uitzonderingen, onder meer voor bepaalde situaties rond geboorte en wonen in het andere land, vijf aaneengesloten woonjaren vóór de meerderjarigheid, of huwelijk/geregistreerd partnerschap met iemand met die nationaliteit. Er zijn bovendien verdragsregels: NederlandWereldwijd waarschuwt dat de genoemde uitzonderingen niet gelden bij het aannemen van de Oostenrijkse nationaliteit. Controleer daarom jouw precieze situatie vóórdat je naturaliseert. NederlandWereldwijd: wanneer verliezen?.
Je hebt al twee nationaliteiten
Voor meerderjarige Nederlanders met een andere nationaliteit bestaat nu de dertienjaarsverliesgrond bij ononderbroken hoofdverblijf buiten het Koninkrijk én de EU, met uitzonderingen. Tijdige verstrekking van een Nederlands paspoort, identiteitskaart of verklaring omtrent het bezit van het Nederlanderschap kan de termijn opnieuw laten beginnen. Alleen een aanvraag indienen is niet genoeg. IND: Nederlandse nationaliteit verliezen.
Wacht daarom niet tot het laatste moment. Verwar de geldigheid van je paspoort niet met de berekening van je nationaliteitstermijn. Oudere situaties kunnen bovendien onder de vroegere tienjaarstermijn vallen.
Je denkt dat je het Nederlanderschap al hebt verloren
Wacht niet uitsluitend op het wetsvoorstel. Er bestaan nu al mogelijke routes via optie of naturalisatie. In bepaalde gevallen waarin ook het EU-burgerschap verloren ging, kan een evenredigheidstoets relevant zijn. Dat vraagt een beoordeling van de gevolgen op het moment van verlies; het is geen algemene terughaalregeling voor iedereen. NederlandWereldwijd: nationaliteit terugkrijgen.
Twee situaties die je niet moet verwarren
Je woont in Portugal en overweegt naturalisatie. Het EU-verblijf zelf valt niet onder de dertienjaarsverliesgrond. Woon je er langer dan een jaar met hoofdverblijf, dan wordt een eerder lopende termijn gestuit; een kort verblijf doet dat niet. Maar ook wonen in Portugal beschermt je niet tegen de aparte verliesregel bij vrijwillige verkrijging van een andere nationaliteit. Het voorstel wil beide regels veranderen, maar doet dat vandaag nog niet.
Je woont buiten de EU en hebt al twee nationaliteiten. Dan kan juist de termijnregel relevant zijn, zonder dat je nu nog een andere nationaliteit aanvraagt. Houd je document- en woonhistorie bij. Een kort familiebezoek is niet hetzelfde als langer dan een jaar je hoofdverblijf naar het Koninkrijk of de EU verplaatsen. Uitleg IND over beide verliesgronden.
Wat kun je nu praktisch doen?
- Maak je tijdlijn. Noteer waar je woonde, wanneer je een andere nationaliteit verkreeg en wanneer Nederlandse documenten zijn verstrekt.
- Bekijk je gezin afzonderlijk. Nationaliteit van ouders en kinderen kan verschillend uitpakken.
- Gebruik de officiële controlehulp. Begin bij NederlandWereldwijd. Laat een complexe of dringende situatie beoordelen door een deskundige in nationaliteitsrecht.
- Bewaar bewijs. Denk aan oude paspoorten, nationaliteitsbesluiten en gegevens over wonen, huwelijk en geboorte.
- Volg het dossier, niet alleen de koppen. Let op de definitieve tekst, stemmingen en de werkelijke ingangsdatum. Een debat op de agenda verandert jouw rechten nog niet.
Veelgestelde vragen
Mag ik door dit voorstel nu alvast twee nationaliteiten hebben? Niet op basis van dit voorstel. Sommige mensen mogen dat al onder bestaande uitzonderingen of vanaf hun geboorte. De IND benadrukt dat er geen afzonderlijke aanvraag bestaat voor ‘dubbele nationaliteit’. Uitleg IND.
Krijgt iedereen die ooit Nederlander was zijn nationaliteit terug? Nee. De voorgestelde nieuwe route heeft een datumgrens en uitzonderingen, en vereist een procedure. Voor eerder verlies moet je de bestaande mogelijkheden onderzoeken.
Is de versoepeling zeker? Nee. De tekst en planning kunnen veranderen. Een meerderheid, uiteindelijke aanneming en ingangsdatum zijn niet door de behandeling alleen gegarandeerd.
Vervallen straks ook alle regels over intrekking? Nee. Het voorstel is geen algemene afschaffing van intrekking van het Nederlanderschap. Verwar die besluiten niet met de automatische verliesgronden die hierboven worden besproken.
Bronnen en afbakening
Dit artikel is door de redactie met hulp van AI uitgewerkt aan de hand van de gelinkte parlementaire stukken, IND en NederlandWereldwijd. De broncontrole betreft de stand op 31 oktober 2026; dit is geen individuele nationaliteitsbeslissing. De oorspronkelijke wettekst en toelichting zijn leidend boven verkorte samenvattingen. Bedragen, slagingskansen en een toekomstige ingangsdatum worden niet voorspeld. Controleer bij een concrete stap opnieuw de dan geldende regels.
Bronnen: Tweede Kamer — gewijzigde wettekst 34 632, nr. 6 (25 oktober 2023) · Tweede Kamer — geplande plenaire activiteit 2025A06255 · NederlandWereldwijd — Wanneer verlies ik mijn Nederlandse nationaliteit? · Tweede Kamer — nota naar aanleiding van het verslag 34 632, nr. 10 (22 augustus 2025) · Tweede Kamer — gewijzigde memorie van toelichting 34 632, nr. 7 (25 oktober 2023) · IND — Dubbele nationaliteit (14 juli 2026) · IND — Nederlandse nationaliteit verliezen (18 augustus 2026) · NederlandWereldwijd — Hoe krijg ik mijn Nederlandse nationaliteit terug?
✓ 15 feiten met bronnen bevestigd
Beschikbare controledatums: 31 oktober 2026 – 8 november 2026
Van lezen naar regelen
Wat wordt jouw volgende stap?
Dit artikel geeft je inzicht. Kies je bestemming en bekijk welke gids of welk hoofdstuk je helpt om verder te komen.
Gratis emigratie-checklist
Je persoonlijke, interactieve checklist: vink online af, je voortgang wordt bewaard.