Maria(52)

Twintig jaar lang had ik een atelier op de NDSM-werf in Amsterdam-Noord. Toen de huur voor de vierde keer werd verhoogd — van €400 naar €1.200 per maand — wist ik dat het over was. Als beeldend kunstenaar verdien je geen vast inkomen, en Amsterdam was simpelweg te duur geworden. Een vriendin die in Dresden woonde, nodigde me uit voor een Artist Residency. Na twee maanden wist ik: hier wil ik wonen.

Dresden is een verborgen parel voor kunstenaars. De Neustadt — het alternatieve deel van de stad — barst van de galeries, ateliers en kunstenaarscollectieven. Mijn atelier in een oude fabriek in Friedrichstadt kost €250 per maand — inclusief verwarming. Mijn woning, een ruim Altbauwohnung met hoge plafonds in de Äußere Neustadt, kost €550 warm. In Amsterdam zou ik voor dat geld niet eens een parkeerplaats huren.

Als zelfstandig kunstenaar in Duitsland ontdekte ik de Künstlersozialkasse (KSK) — een uniek Duits systeem voor creatieve beroepen. De KSK betaalt de helft van je ziektekostenverzekering en pensioenpremie, net als een werkgever dat zou doen. Je betaalt de andere helft zelf, gebaseerd op je geschatte jaarinkomen. Voor mij betekent dat €190 per maand voor Krankenversicherung en Rentenversicherung samen. In Nederland betaalde ik als zzp'er €140 alleen al voor de basisverzekering, zonder pensioenopbouw.

De Anmeldung als Freiberufler (vrij beroep) was anders dan voor werknemers. Kunstenaars vallen in Duitsland onder de Freie Berufe — je hoeft geen Gewerbe aan te melden. Ik moest me alleen registreren bij het Finanzamt en het Fragebogen zur steuerlichen Erfassung invullen. Als Freiberuflerin betaal ik geen Gewerbesteuer (bedrijfsbelasting), alleen Einkommensteuer en Umsatzsteuer (btw) als mijn omzet boven €22.000 per jaar komt. De Kleinunternehmerregelung vrijstelling is een zegen voor kunstenaars met een bescheiden omzet.

De kunstscene in Dresden is verrassend levendig. De Staatliche Kunstsammlungen — met de Gemäldegalerie Alte Meister en het Grüne Gewölbe — zijn wereldberoemd. Maar het is de underground scene die me trekt: de BRN (Bunte Republik Neustadt) is een jaarlijks straatfestival dat drie dagen duurt, en de Motorenhalle is een projectruimte voor hedendaagse kunst. Ik heb al twee keer geëxposeerd en meer werk verkocht dan in mijn laatste vijf jaar in Amsterdam.

Oost-Duitsland heeft nog steeds een bijzonder imago, en niet altijd positief. Er zijn wijken waar ik als buitenlander vreemd word aangekeken. Maar in de Neustadt is iedereen welkom — het is een enclave van diversiteit in een verder conservatieve regio. Mijn Duits is inmiddels op B2-niveau, en ik spreek zelfs een beetje Sächsisch. Het dialect is berucht, maar de Dresdeners waarderen het als je een poging doet. Mijn advies: als creatieveling is Duitsland een paradijs. De KSK, de betaalbare ateliers en de overheidssubsidies voor kunst maken het mogelijk om van je kunst te leven.